Vakantie is een periode dat er niet gewerkt wordt of niet naar school gegaan hoeft te worden. Dit betreft een periode die langer is dan een weekend, vaak minimaal een week. Werknemers hebben vakantie wanneer zij hiervoor vakantie dagen inleveren, scholieren hebben vakantie wanneer hun school gesloten is. 

Sinds ongeveer de laatste helft van de 20e eeuw wordt onder vakantie vaak verstaan dat er een reis wordt gemaakt. Mensen gaan alleen reizen of met vrienden, in groepen, of met hun gezin, naar een andere plaats, om daar andere ervaringen op te doen.

Op de scholen kent men de herfst vakantie, kerst vakantie, paas vakantie, pinkster vakantie, voorjaars vakantie, carnavals vakantie, mei vakantie, en de zomer vakantie of grote vakantie. De namen van deze vakantieperioden kunnen per streek en per school verschillend zijn.